Anna Bielecka "Ziemia Staszowska - moja mała ojczyzna" Pojęcie Ziemi Staszowskiej kojarzy się dziś najczęściej z obszarem powiatu staszowskiego. Jednym z ważniejszych zadań lokalnych władz jest promocja naszego regionu, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. W polskim szkolnictwie w ostatnich latach szczególną popularnością cieszy się program tzw. Regionalnej Ścieżki Edukacyjnej - realizowany na wszystkich szczeblach kształcenia. Jestem nauczycielką Przedszkola Nr 3 w Staszowie. Od 2000 roku działam w miejscowym Stowarzyszeniu Inicjatywa Kulturalno-Oświatowa "Prospero", którego zadaniem statutowym jest m.in. wspomaganie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym. Jedną z form upowszechniania wiedzy o Ziemi Staszowskiej stanowi, wydana przez Stowarzyszenie "Prospero" w czerwcu 2001 r , książka "Środowisko geograficzno- przyrodnicze Ziemi Staszowskiej", napisana przeze mnie i mojego męża. Publikacja ta ma fundamentalne znaczenie dla opracowania programów do nauczania środowiskowego. W oparciu o nią powstały już programy dla liceum ogólnokształcącego: "Walory przyrodnicze Ziemi Staszowskiej", stworzony i wdrażany przez mgr Grzegorza Skuberę oraz "Ziemia Staszowska przez stulecia", autorstwa mgr Tomasza Bieleckiego - nauczycieli Liceum Ogólnokształcącego im. ks. kard. S. Wyszyńskiego w Staszowie. W bieżącym roku szkolnym, za zgodą dyrektora mojej macierzystej palcówki, mgr Danuty Drózd, realizuję autorski program nauczania środowiskowego "Ziemia Staszowska - moja mała ojczyzna". Oto jego treść: Program nauczania i wychowania w przedszkolu (grupa dzieci 5- i 6-letnich)
Regionalna Ścieżka Edukacyjna Nauczanie środowiskowe "Ziemia Staszowska - moja mała ojczyzna" Przedszkole nr 3 w Staszowie Staszów 2001 Wstęp Dla dziecka w wieku przedszkolnym najważniejszym środowiskiem społecznym jest dom rodzinny. W dalszej kolejności dziecko poznaje sąsiedztwo, swoją ulicę, osiedle, aż w końcu miasto, w którym żyje i okolice - gdzie mieszkają bliscy, krewni i znajomi rodziców. Toteż pojęcie "Ziemi Staszowskiej" jest dziecku znane i bliskie. I chociaż ciekawią go inne miejsca na Ziemi - to miasto rodzinne, w którym wzrasta, uczy się, poznaje przyjaciół - pozostaje dla niego szczególnie interesujące i najważniejsze. Z myślą o owej dziecięcej ciekawości stworzyłam ten program. Zawiera on zagadnienia służące pogłębianiu oraz usystematyzowaniu wiedzy dzieci na temat ich rodzinnej miejscowości i okolicy. Zakres treści kształcenia dotyczy zagadnień społecznych oraz walorów przyrodniczych Ziemi Staszowskiej. Przybliżając wychowankom dzieje, piękno, bogatą spuściznę kulturową naszego miasta można ukształtować w młodym pokoleniu świadomość przynależności do określonej wspólnoty - "małej ojczyzny", a płynącą stąd dumę uznać za najlepszą motywację do nauki i pracy dla jej dobra. Uwagi dotyczące realizacji programu nauczania środowiskowego ˇ W wychowaniu przedszkolnym, zwłaszcza w edukacji dzieci starszych,5- i 6-letnich, możliwe jest nauczanie środowiskowe, czyli wdrażanie założeń tzw. Regionalnej Ścieżki Edukacyjnej w połączeniu Z treściami podstawy programowej ogólnego kształcenia. ˇ Decyzje o zakresie wykorzystania treści składających się na Regionalną Ścieżkę Edukacyjną, wymiar czasu, dobór form i metod pracy dydaktycznej nauczyciel podejmuje we własnym zakresie. ˇ W nauczaniu środowiskowym można wykorzystać publikacje podane w bibliografii, a przede wszystkim pracę Anny i Tomasza Bieleckich "Środowisko geograficzno-przyrodnicze Ziemi Staszowskiej". Cele kształcenia ˇ Pogłębianie i usystematyzowanie wiedzy o najbliższym środowisku społeczno- przyrodniczym. ˇ Rozwijane postawy przynależności do określonej społeczności. ˇ Kształtowanie szacunku do tradycji i miejsc pamięci narodowych w najbliższej okolicy. ˇ Kształtowanie postawy aktywnego uczestnictwa w życiu kulturowym lokalnej społeczności - udział w uroczystościach okolicznościowych i obchodach rocznic ważnych wydarzeń historycznych. ˇ Kształtowanie i doskonalenie umiejętności dostrzegania piękna przyrody, ze szczególnym uwzględnieniem zasobów przyrody lokalnej. ˇ Kształtowanie postawy i działań proekologicznych. ˇ Kształtowanie postawy poszanowania obiektów przyrodniczych stanowiących spuściznę pokoleń. Treści kształcenia I. ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z WYCHOWANIEM SPOŁECZNYM 1. Krótka historia i zabytki mojego miasta. Legenda o Staszu Kmiotku. Herb miasta. Staszów dawniej a dziś. Muzeum Ziemi Staszowskiej. Zabytki architektury: kościół pw. św. Bartłomieja i kaplica Tęczyńskich, Ratusz, Zajazd przy ul. Krakowskiej, Pałacyk Myśliwski przy Parku Miejskim, Park Miejski. Pomniki i ważniejsze miejsca pamięci narodowej. 2. Najważniejsze miejsca użyteczności publicznej związane z kulturą, oświatą, wypoczynkiem i rozrywką w Staszowie. Poznanie przeznaczenia i form funkcjonowania miejsc użyteczności publicznej: Biblioteki Miejskiej, Staszowskiego Ośrodka Kultury, Muzeum Ziemi Staszowskiej, Kina "Syrena", Klubu Osiedlowego "Iskierka", Klubu Sportowego "Pogoń". 3. Inne instytucje użyteczności społecznej. Szpital Miejski. Przychodnia Lekarska. Apteka. Powiatowa Komenda Policji. Państwowa Straż Pożarna. Szkoła Podstawowa. Gimnazjum. Szkoła średnia. 4. Urzędy w moim mieście. Zapoznanie z celem i zasadami funkcjonowania oraz siedzibą: Starostwa Powiatowego, Urzędu Miasta i Gminy, Urzędu Pracy, Urzędu Skarbowego, Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. 5. Najważniejsze zakłady pracy w Staszowie i jego okolicach. Przegląd zawodów mieszkańców Staszowa. Specyfika pracy w: Kopalni Siarki w Grzybowie i Osieku, Zakładach Przemysłu Odzieżowego "Vistula", "Modar", Elektrowni w Połańcu, PKS, PKP, Hucie Szkła. 6. Punkty usługowe i sklepy w naszej miejscowości. Zapoznanie ze specyfiką pracy rzemieślników różnych specjalności. Zakłady: szewski, krawiecki, fryzjerski, ślusarski, stolarski, zegarmistrzowski, RTV, AGD. II. ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z NAJBLIŻSZYM ŚRODOWISKIEM PRZYRODNICZYM. CHARAKTERYSTYKA I OSOBLIWOŚCI LOKALNEJ PRZYRODY. 1. Pory roku. Cechy charakterystyczne astronomicznych i fenologicznych pór roku. 2. Świat roślin i zwierząt w poszczególnych ekosystemach obserwowalnych w najbliższym otoczeniu dziecka. Charakterystyka fauny i flory na podstawie określonego ekosystemu, np. lasu, jeziora, łąki, pola. 3. Flora Ziemi Staszowskiej. Prezentacja szczególnie cennych roślin. 4. Fauna Ziemi Staszowskiej. Przedstawienie wartościowych oraz charakterystycznych gatunków: bobra, łosia, hodowla bizona amerykańskiego. 5. Bogactwa naturalne Ziemi Staszowskiej. Najważniejsze surowce mineralne: siarka, gips, torf, dolomit, piasek, wapień. 6. Stan i zagrożenia środowiska naturalnego. Główne źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, wód, gleby. Główne źródła hałasu. Skutki zanieczyszczeń. Wpływ działalności gospodarczej człowieka na rzeźbę terenu. Główne zagrożenia świata roślinnego i zwierzęcego. 7. Zabytki przyrody. Poznanie pomników przyrody w Parku Miejskim w Staszowie. Ważniejsze pomniki przyrody ożywionej w okolicach Staszowa. Bibliografia: A. i T. Bieleccy - Środowisko geograficzno-przyrodnicze Ziemi Staszowskiej. Staszów 2001 Fijałkowski J, Zarębski M.A. - Sekrety zamków i pałaców Ziemi Staszowskiej. Staszów 1997 Zarębski M.A. - Spacerkiem po Ziemi Staszowskiej. Staszów 1990 Zarębski M.A. - Staszów wczoraj i dziś. Staszów 1999 Realizacja zagadnień zawartych w programie może obejmować rozmaite formy, np. wycieczki, wywiady, spotkania z ciekawymi ludźmi. Środkami dydaktycznymi przydatnymi w procesie nauczania mogą być: materiały fotograficzne (zdjęcia, pocztówki, slajdy), wycinki z gazet regionalnych, publikacje książkowe, podania, legendy, klechdy, a także elementy spuścizny materialnej (zabytki architektury i przyrody, przedmioty codziennego użytku). Żywię przekonanie, iż urzeczywistnienie założeń prezentowanego tu programu pozwoli mi rozbudzić w wychowankach zainteresowanie ich najbliższym otoczeniem i wykształcić w nich potrzebę ciągłego poszerzania i szeregowania wiadomości na jego temat.